Pijn en kindvriendelijke zorg
Als gevolg van een aandoening, ingreep of onderzoeken kunnen kinderen jammer genoeg pijn ervaren in het ziekenhuis. We vinden het belangrijk om die pijn zo goed mogelijk te behandelen. Een goede behandeling van pijn is belangrijk voor het genezingsproces. Het verlaagt het risico op complicaties, bevordert het herstel en zorgt voor een gelukkiger kind.
Ook doen we er alles aan om angst, stress en pijn te voorkomen. Dat is niet alleen belangrijk voor een vlot verloop van medische procedures, maar ook voor het behouden van het vertrouwen tussen kinderen en zorgverleners. Zo zorgen we samen voor kindvriendelijke zorg.
Soorten pijn
Pijn is een vervelend, storend gevoel. Het kan ervoor zorgen dat je kind minder goed slaapt, minder goed eet, stiller is of zich verdrietig voelt. Het kan ook het genezingsproces vertragen. Daarom is het belangrijk om pijn serieus te nemen.
Er bestaan verschillende soorten pijn. Elke vorm vraagt een andere aanpak.
Acute pijn ontstaat plots, bijvoorbeeld na een ongeval, operatie of verwonding. Pijn heeft dan een belangrijke waarschuwingsfunctie: het lichaam geeft aan dat er iets aan de hand is.
Wanneer de oorzaak van de pijn behandeld is, neemt de pijn meestal vanzelf af en verdwijnt ze na verloop van tijd.
Procedurele pijn is het gevolg van een medische handeling of onderzoek, zoals een bloedafname, het plaatsen van een infuus of een wondverzorging.
Procedurele pijn kan een medische handeling bemoeilijken en ervoor zorgen dat een kind angstig wordt over een volgende procedure. Daarom is het belangrijk om deze pijn zoveel mogelijk te voorkomen.
Chronische pijn is pijn die langer dan zes maanden blijft bestaan. Ze kan ontstaan door een beschadiging of overgevoeligheid van het zenuwstelsel. Ook onvoldoende behandelde acute pijn kan soms chronisch worden.
Chronische pijn heeft geen waarschuwingsfunctie meer. Het is een aandoening op zich, die een specifieke behandeling vraagt. Vaak is dit een combinatie van medicatie, beweging en begeleiding.
Praat erover
Aarzel niet om een verpleegkundige of arts aan te spreken wanneer je opmerkt dat je kind zich anders gedraagt dan gewoonlijk. Zo kunnen we pijn snel opmerken en aanpakken.
Pijn, voor iedereen anders
Alle kinderen zijn anders. Daarom ervaren ze pijn ook op een andere manier. Sociale factoren, psychologische factoren en ook emoties hebben invloed op hoe je pijn ervaart. Ben je zenuwachtig, dan kan pijn heviger aanvoelen. Is er iemand bij jou die je graag hebt, dan vermindert het pijngevoel. Wat het ene kind hevige pijn noemt, is dat niet noodzakelijk voor een ander kind.
Pijn voorkomen
Van sommige onderzoeken of ingrepen weten we dat ze pijn veroorzaken of je kind bang kunnen maken. We gebruiken verschillende hulpmiddelen om deze pijn en angst te voorkomen of te verminderen. Een combinatie is vaak ideaal.
- Voorbereiding: een kind dat weet wat gaat komen, is rustiger en werkt beter mee. Daardoor kan de procedure vlotter verlopen.
Ook als ouder of begeleider speel je een belangrijke rol. Hier vind je enkele handige tips. - Afleiding: met zoekboeken, afleidingsdozen, een VR-bril,... wanen kinderen zich even in een andere wereld. Zo leiden we ze af van de pijn.
- Toverzalf: een huidverdovende zalf
- Buzzy: een klein bijtje met een trilfuntie en ijskoude vleugels dat de pijnprikkel blokkeert. Bij een medische handeling zoals een bloedafname, inspuiting of vaccinatie plaatsen we Buzzy boven of op de prikplaats.
- Suikerwater (bij baby’s): enkele druppels suikerwater, in combinatie met zuigen op een fopspeen, verminderen de pijn.
- Droomlucht: een mengsel van lachgas en zuurstof dat kinderen helpt om rustiger en minder angstig te zijn tijdens een behandeling of onderzoek. Het werkt snel en is na het stoppen ook snel weer uitgewerkt.
Specifieke zorg nodig?
Heeft je kind een grote angst? Had je kind een minder leuke ervaring in een ziekenhuis? Laat het weten aan een zorgverlener, liefst voor je bezoek aan het ziekenhuis. Dan zoeken we samen hoe we je kind het best kunnen helpen.
Pijn meten
Om pijn goed te kunnen behandelen, moeten we weten hoe ernstig de pijn is. Daarom gaan we pijn meten.
De beste manier om pijn te meten, is aan kinderen zelf vragen hoeveel pijn ze hebben en hoe het voelt. Omdat dat niet altijd gemakkelijk is, gebruikt de verpleegkundige een meetschaal als hulpmiddel.
Heel jonge kinderen kunnen vaak niet zeggen dat ze pijn hebben, maar laten het wel zien door te huilen of door hun lichaam op te spannen. De verpleegkundige gaat het gedrag, de houding en het lichaam van je kindje observeren. Op basis van enkele observaties (zoals huilen, onrustige beentjes, grimassen) geeft de verpleegkundige een score aan de pijn.
Vanaf 4 jaar kunnen kinderen meestal goed aangeven waar ze pijn hebben. Toch blijft het moeilijk om uitgebreid te praten over een abstract concept als pijn. Daarom gebruikt de verpleegkundige voor hen de gezichtjesschaal.
De gezichtjesschaal bestaat uit 6 verschillende gezichtjes. Het eerste gezichtje komt overeen met ‘geen pijn’, het laatste gezichtje komt overeen met ‘heel veel pijn’. Jouw kindje mag zelf aanwijzen welk gezichtje overeenkomt met zijn of haar pijn.
Vanaf 6 jaar kan de verpleegkundige gebruikmaken van de CAS (Colour Analogue Scale): een lat met een rode driehoek. We vragen je kind een schuivertje naar boven of beneden te bewegen. De onderkant van het latje komt overeen met ‘geen pijn’, de bovenkant met ‘veel pijn’.
Praten over pijn
Pijn benoemen is niet altijd gemakkelijk. Deze vragen kunnen helpen:
- Waar voel je pijn? Op welke plek van je lichaam?
- Wanneer voel je pijn? Als je beweegt, als je hoest, na het eten,…
- Hoe voelt de pijn? Prikkend, jeukend, bonzend?
- Wat hebben jullie als ouders of begeleider al geprobeerd om dit gevoel te verminderen?
Pijn behandelen
Pijn behandelen met geneesmiddelen
Acute pijn behandelen we met pijnstillende medicatie.
Meestal start de arts met klassieke pijnstillers zoals paracetamol en/of ontstekingsremmers (NSAID’s, zoals ibuprofen). Is dat niet voldoende, dan bestaan er andere behandelingsmogelijkheden (middelsterke en sterke pijnstillers). De arts zal je hierover informeren.
Wist je dat?
Pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen werken op een verschillende manier. Daardoor mag je ze combineren bij erge, hardnekkige pijn. Let op: vraag hierover eerst advies van een arts.
Pijnstillende geneesmiddelen worden in verschillende vormen toegediend, afhankelijk van de ernst en oorzaak van de pijn enerzijds en de mogelijkheden van je kind anderzijds.
- Siroop
- Tablet
- Granulaat (korreltjes)
- Suppo (omwille van de minder nauwkeurige dosering, geven we altijd de voorkeur aan siroop)
- Infuus
We dienen de medicatie op vaste tijdstippen toe, zolang het nodig is.
Mag je kind naar huis? Dan zal de arts of verpleegkundige uitleg geven over de pijnmedicatie thuis.
Epidurale pijnstilling
Na een grote operatie waarbij veel pijn wordt verwacht, krijgen kinderen soms een epidurale pijnpomp. Via een dun slangetje in de rug krijgt het kind gedurende een langere periode (lokaal) pijnstillende medicatie. Zo kunnen we de pijn goed onder controle houden en is soms minder sterke pijnmedicatie nodig.
Pijn behandelen zonder geneesmiddelen
Naast geneesmiddelen bestaan er ook andere technieken om de pijn van je kind te verlichten.
- Nabijheid. Kinderen voelen zich veiliger met een van hun ouders of een vertrouwenspersoon in de buurt. Troost en steun je kind. Blijf rustig en positief. Zo voelt je kind zich gerustgesteld en raakt het minder snel in paniek.
- Afleiding. Lees een boekje voor, zet de televisie aan of speel met je kind. Zo denkt je kind minder aan de pijn. Grotere kinderen vinden soms afleiding in lezen, muziek of computerspelletjes
- Warmte- en koudetherapie. Koude vermindert ontstekingsverschijnselen en zwelling. Warmte heeft een spierontspannende werking. Vraag de verpleging om een coldpack of warmtepack.
Jij kent je kind het best
Het is belangrijk dat je aan de verpleegkundigen en artsen laat weten of de pijnmedicatie helpt. Hoe sneller je pijn bij je kind meldt, hoe beter we de pijn kunnen bestrijden.
Pijn behandelen thuis
Mogen jullie naar huis na een ingreep of verblijf in het ziekenhuis? Dan zal de arts of verpleegkundige uitleg geven over eventuele pijnmedicatie thuis.
Het is belangrijk dat je de instructies goed opvolgt.
Tips voor thuis
- Geef de juiste medicatie in de juiste dosis op het voorgeschreven tijdstip. Ook wanneer je kind nog niet veel last heeft, is het belangrijk dat je de medicatie geeft. Zo blijven we de pijn voor.
- Start steeds met paracetamol. NSAID’s, zoals ibuprofen, zijn meer belastend voor het lichaam van je kind.
- Heb je de keuze? Kies dan steeds voor siroop in plaats van suppo’s. Bij siroop kan je de dosering nauwkeuriger afstemmen op het gewicht van je kind. Daarbij is de werking betrouwbaarder.
- Gebruik naast de medicatie ook comfort en afleiding om pijn te verlichten.
Contacteer het pijnteam
Bij ZAS hebben we een team dat gespecialiseerd is in pijn bij kinderen. We focussen ons zowel op acute pijn, procedurele pijn als chronische pijn.
Kinderen, ouders en collega’s: iedereen kan bij het pijnteam terecht met vragen over pijn en de behandeling ervan.
Wie is wie?
- Muriel De Vel - pijnverpleegkundige pediatrie
- Dr. Stephanie De Deckere - anesthesie en reanimatie
- Dr. Saskia Vanden Eynde - anesthesie en reanimatie
- Dr. Susanne Van Steijn - pediatrie
- Dr. Christian Merckx - anesthesie en reanimatie